Twórcze myślenie - techniki wspierania kreatywności

29 09 2013

materialy-prezentacyjne2.jpg

Zarówno myślenie kreatywne jak i myślenie krytyczne wymaga posługiwania się odpowiednimi technikami. W tym artykule chciałbym przedstawić 4 podstawowe wskazówki wspierające naszą kreatywność. Ich przestrzeganie poprowadzi nas do naprawdę niesamowitych efektów.Kreatywne myślenie. Kiedy go potrzebujemy? Gdy szukamy wielu różnych nietypowych rozwiązań. Potrzebujemy rozwinąć już istniejące rozwiązania, szukamy pomysłów na nowe produkty, usługi itp.

Pamiętaj! Aby efektywnie tworzyć pomysły:

Wstrzymuj ocenę

Jak zauważył Edward de Bono tworząc swoją metodę 6 myślących kapeluszy, człowiek w jednym momencie może myśleć tylko na jeden sposób. Jeżeli zastanawiam się, czy wymyślony właśnie pomysł jest dobry czy zły to nie myślę nad nowymi pomysłami. Nie ma znaczenia czy ocena jest pozytywna czy negatywna.

Dlaczego unikać negatywnej oceny?

  • Wiele osób identyfikuje się z wymyślonymi przez siebie pomysłami. Zatem krytykując jakiś pomysł możemy również urazić autora tego pomysłu. Taka krytyka może odbić swoje piętno nie tylko w trakcie aktualnego projektu.
  • Krytykując bardzo ogólnie określony pomysł możemy zamknąć jakąś obiecującą ścieżkę.
  • Negatywna ocena niszczy również ducha zespołu. Prowadzimy do ogólnego krytykanctwa.

Dlaczego unikać pozytywnej oceny?

  • Możemy zawęzić nasz tok myślenia do pewnego bardzo ograniczonego spektrum pomysłów.
  • Osoby, których pomysły nie zostały docenione mogą i w tym przypadku poczuć się urażone. “Mój pomysł też był dobry? czemu nikt go nie pochwalił?“.
  • Może to doprowadzić do rozleniwienia. “Jeżeli pomysł jest dobry to po co myśleć dalej“.

Pozytywna ocena bywa nawet dużo bardziej destrukcyjna niż negatywna.

Ilość ma znaczenie

Żeby opisać tą wskazówkę posłużę się pewnym przykładem, który wykorzystuję podczas moich szkoleń. Zadanie polega na tym, żeby wypisać jak najwięcej rzeczy, które przychodzą nam do głowy widząc poniższy rysunek. Zadanie jest sformułowane w taki sposób, że każdy ma wymyślić około 20 pomysłów w przeciągu 3 minut. Rekordzista doszedł do 38.

Obserwując wypisywane pomysły można zauważyć bardzo powszechne zjawisko. Niemalże u każdej z osób jednym z pierwszych pomysłów jest Dom/Domek/Budynek.

Po zakończeniu zadania proszę zawsze o zaznaczenie najbardziej kreatywnego pomysłu. Dzięki temu jestem w stanie udowodnić, że nie ma jednej zasady kiedy przychodzą najlepsze pomysły (który to pomysł z kolei). U niektórych najlepszym jest pierwszy pomysł u innych ostatni. Co jednak jest istotne to to, że im więcej pomysłów wymyślimy tym jest większe prawdopodobieństwo, że będzie pośród jakiś innowacyjny.

Do tego ćwiczenia odniosę się w innych postach dotyczących zarówno własnego rozwoju jak i diagnozy poziomu kreatywności.

Swoboda pomysłów

Jest to wskazówka, która jest spójna ze wspomnianym wcześniej wstrzymywaniem oceny, a odnosi się do nas samych. Ważnym jest, aby dzielić się każdym pomysłem związanym z rozwiązywanym problemem. Nie ma to znaczenia, czy pomysł jest wg nas rewolucyjnym rozwiązaniem czy jest to bardziej swobodne spostrzeżenie na dany temat. Aby udowodnić istotność takiego podejścia pewien przykład:

Rozmawiają ze sobą 3 osoby. Pierwsza wspomina o murze, druga o domu, a trzecia daje pomysł “latająca cegła”. Czy dobrze, że ta osoba przedstawiła taki pomysł? Tak i mam na to kilka argumentów.

  • Hasło “latająca cegła” może być pewnego rodzaju bodźcem dla innych osób, które na jego podstawie mogą wymyślać własne nowe pomysły.

Zadajmy sobie pytanie “czemu cegła ma latać?“. Odpowiedzi może być kilka. Pierwsza rzecz, która nam się nasuwa to taka, że ciężar cegieł jest wąskim gardłem w trakcie budowy domów, gdyby były lekkie (latały) budowa byłaby znacznie szybsza. Może na bazie “latającej cegły” powstały nowoczesne technologie budowana domów, w których składa się je z gotowych, lekkich komponentów.

  • Myśląc o “latającej cegle” nie będziemy myśleli o innym pomyśle. Dosłowne wyrzucenie z siebie tego pomysłu oczyści nasz umysł i znajdzie się tam miejsce na kolejne.
  • Przedstawienie takiego pomysły w trakcie burzy mózgów nie będzie miało żadnych negatywnych efektów. Jeżeli “latająca cegła” nie będzie żadną inspiracją dla nikogo to pozostanie jednym z setki pozostałych pomysłów.

Szukaj kombinacji

W chwili obecnej bardzo wiele rzeczy jest już wymyślonych. To na czym zarabia się duże pieniądze to kombinacje różnych elementów. Jednym z ciekawszych przykładów światowego sukcesu produktu będącego kombinacją już istniejących elementów jest IPod. W swojej pierwszej podstawowej wersji był to odtwarzacz plików muzycznych. Co ciekawe w trakcie wdrażania tego rozwiązania rynek tzw. mp3 playerów był już przesycony. Urządzenia były różnej wielkości z i bez wyświetlaczy, z dużą jak na tamte czasy pojemnością dyskową. Cena tych urządzeń była również bardzo niska. Jednak firma Apple była w stanie wprowadzić na rynek rozwiązanie, które było 3-7 razy droższe od konkurencji (przynajmniej na rynku polskim) i osiągnąć komercyjny sukces. IPod dla zwykłego zjadacza chleba był niczym więcej jak odtwarzaczem muzyki, trochę większy, z białymi słuchawkami i jabłuszkiem. Apple stworzyło jednocześnie iTunes, które dało doskonałe połączenie i pozwoliło osiągnąć ten sukces.

Co więcej wdrożenie iPoda otworzyło “puszkę Pandory”. Chcąc mieć wszystko zintegrowane ze sobą ludzie zaczęli kupować iPhony, iMaci, iPady itp. Podczas jednej z rozmów z moją serdeczną przyjaciółką z Francji wspominała, że jest ona ubezwłasnowolniona przez Appla? ale nie przeszkadza jej to tak bardzo. Konkludując pamiętajcie o tym, że tworząc innowacyjne pomysły nie zawsze musimy wymyślać koło od nowa.
Posługiwanie się tymi wskazówkami jest niezwykle efektywne i produktywne. Wykorzystujemy je używając jakichkolwiek narzędzi wspomagających tworzenie pomysłów. Nie ma znaczenia, czy jest to metoda map myśli, burzy mózgów, SCAMPER, Lista Atrybutów czy jakakolwiek inna technika.